|
16 Giugno 2006
| Indice |
|---|
| V Centenaio della Stipula dei Capitoli di Mezzojuso - Il Testo e la traduzione dei Capitoli - 1501 |
| Traduzione |
| Tutte le pagine |
Pagina 1 di 2
Capitoli di Mezzojuso del 3 dicembre 1501
In nomine Domini nostri Iesu Christi Amen. Anno Incarnationis Millesimo quingentesimo quadragesimo, mense decembris, die vero quintodecimo mensis eiusdem, sexte Inditionis, regnantibus serenissimis et invictissimis dominis nostris dominis Carolo divina favente clementia imperatore semper augusto, Ioanna eius matre, eodemque Carolo Dei gratia regibus Castelle, Aragonum, utriusque Sicilie, Ierusalem, Valentie etc. feliciter amen.
Nos notarius Antoninus Lo Vecchio unus ex Iudicibus ideotis regie curie Preture huius felicis urbis Panormi anni presentis, Nicolaus Castrucius eiusdem urbis civis, regia authoritate per totam vallem Mazarie huius Sicilie regni iudex ordinarius atque notarius publicus et testes subscripti, ad hoc vocati specialiter et rogati, presenti sumpto et exemplo notum facimus et testamur quod hoc est quoddam sumptum sive exemplum publicum, bene, fideliter et legaliter sumptatum et exemplatum ad petitionem et instantiam universitatis Mezzi Iuffisi, comparentibus infrascriptis nominandis in fine presentis sumpti et exempli pro ipsa universitate, cuius principaliter interest, per me notarium Nicolaum Castruccium predictum, tamquam conservatorem actorum quondam nobilis Notarii Matthei Fallera, ex quodam originali contractu sive instrumento celebrato manu dicti quondam notarij Matthei, die tertio decembris quinte Indictionis 1501, existente registrato in registro dicti quondam anni predicti quinte Indictionis 1501, facto et stipulato inter magnificum Didacum de Baguedano procuratorem generalem et generalissimum illustris et reverendissimi domini don Alphonsi de Aragona Archiepiscopi Cesareauguste regni Aragonum ex una parte, et Petrum Macaluso et consortes et Iuratos et habitatores dicti Mezzi Iuffisi ex altera parte, nihil per nos addito, mutato seu aliquatenus diminuto quod sensum mutet, viciet vel variet intellectum, iudiciaria authoritate, qua supra, interposita, ita quod talis et tanta fides adhibeatur quanta adhiberetur et adhiberi posset et potest proprio originali contractui sive instrumento publico predicto, cuius tenor in omnibus et per omnia, sediatim et per ordinem, ut iacet in dicto registro, hoc tantummodo addito quod in singula partita et clausula est in dicti registro omissum spatium, et ego notarius predictus et infrascriptus, semper continuando absque spatio sumpsi et exemplavi dictum contractum sive instrumentum ut sequitur, et talis est ut infra videlicet:
Die IIJ° decembris, Va indizionis 1501. In nomine domini nostri Ihesu Christi Amen. Anno Dominice Incarnationis Millesimo quingentesimo primo, mense dicembris die IIJ° eiusdem mensis, quinte Indictionis, regnante serenissimo et invictissimo domino nostro domino Ferdinando Dei grazia inclito rege Castelle, Aragonum, Sicilie, Granate etc. feliciter amen.
Nos Ubertinos de Novato unus ex Iudicibus ideotis regie Curie Preture felicis urbis Panormi anni presentis, Mattheus Fallera eiusdem urbis oriundus civis, regia authoritate per totum regnum Sicilie et insulas coadiacentes, cum authoritate scribi et recipi faciendi, et apostolica ubique locorum judex ordinarius atque notarius publicus, et testes subscripti ad hoc vocati specialiter et rogati, presenti scripto publico notum facimus et testamur quod magnificus Didicus de Baguedano procurator generalis et generalissimus illustris et reverendissimi domini don Alfonsi de Aragona Archiepiscopi Cesarauguste regni Aragonum et perpetui Commendatarii Sacre Domus Mansionis Theutonicorum, et venerabilis Monasterii Sancti Iohannis de Heremitis dicte urbis Panormi, virtute procuratorii instrumenti acti in dicta civitate Cesarauguste manu nobilis Egidii Spagnoli publici notarii et secretarii prefati ill.mi et rev.mi domini Archiepiscopi die VJ° mensis septembris anno a nativitate Domini M.°CCCC.°LXXXXVIIIJ.° ex una parte et Petrus Macaluso et Georgius Dragotta Greci Iurati casalis Grecorum di Mezu Iufusu, Petrus Buccula, Nicholaus Cucha, et magister Marcus Spata Greci habitatores dicti casalis pro parte et nomine universitatis ac totius populi dicti casalis, et pro quo de rato promiserunt, sub hipoteca et obligatione omnium et singolorum bonorum corum, mobilium et stabilium, habitorum et habendorum et iuxta formam novi ritus Magne Regie Curie ex altera, coram nobis ad infrascripta sponte et sollemniter devenerunt iuxta formam infrascriptorum Capitulorum tenoris huiusmodi:
Memoriali di li Capitulacioni si ha da fari infra lu monasteriu di Santu Ioanni de Heremitis, seu lu magnificu Diego di Vaquedano, come Gubernaturi di lo dicto Monasterio et procuraturi generalissimu per nome et parti de lo ill.mo et rev.mo D. Alfonso de Aragona Archipiscopo di Saragusa di Aragona, figlio di la Sacra Regia Maestati, Commendatariu di lu dictu Abbaciatu et Monasteriu di l'una parti, et certi Greci supra la populacioni di lu terrenu di lu dictu Abbatiato et Monasteriu di Santo Ioanni, et lo Casali di Mezu Iuffuso, lu quali Memoriali si legirà di capitulo in capitulo ut infra, innanti li supradicti Iurati et Greci contrahenti et capituliczanti per loru et per nomu et parti di tutti li altri Greci di lu dictu Casali, li quali Capituli su l'infrascripti, videlicet:
1. Primo che lu dictu Monasterio mectirà in preezo quillo terreno chi li dicti populanti vorrannu, secundu quillu preczu trovirà ad vindiri tucti li pheghi, zoè per cathamento, a lu quali preczo li dicti populanti serranno tenuti rispundiri a lu dictu Monasterio cum quilla securitati et obligacioni, che lo dicto Monasterio sia securu, o veru si paghirà, ad electioni et voluntati sua, la dechima di tucti li cosi, secundu in li capitoli infrascripti si conteni.
2. Item chi lu dicto Monasteriu sia tenuto donari a li dicti populanti locu condecenti, francu et sine aliqua solucione, per hedificari et fari casi secundo ad omni uno bisognirà, lo quali locu sia consignatu per lu dictu Monasteriu, lu quali infra dui anni, oy veru tri, ipsi siano tenuti fari et fabricari li dicti casi cum muru, tectu et charamidi in bona maynera, videlicet omni masunata sua casa, in lo quali haianu a start et mantiniri.
3. Item chi infra lu dictu tempu sianu tenuti ipsa populanti plantari omni masinata di loro salma una a lu mancu per fari una vigna di dechi jornati, et mectirila in testa ben vignata et fructanti, et quilla cultivari et augmentari comi si divi.
4. Item chi si infra lu dictu terminu di anni dui oy veru tri, comu è dicto di sopra, li dicti populanti non edificassiro casi et plantassiro vigni modo et forma come è dicto di supra, siano incursi dicti populanti, per chascuna masinata contravenienti, in pena di unczi dui, la quali pena dictu signuri Gubernaturi la dija destribuiri ad beneficio di lo dicto Casali, meglo visto et considerato per dicto signuri Gubernaturi per la utilitati di li dicti populanti.
5. Item che incontinenti li dicti populanti verrannu intra lu locu e tirrenu, siano tenuti reparari la ecclesia di la gloriusa Virgini Maria, che è in lu dictu locu, di tectu e di omni altra cosa che chi bisognirà, in la quali sianu tenuti ad minus teniri unu previti continue per servicio di quilla et celebrari lu officiu divinu, ad gloria et honuri di lo omnipotenti Deu et di la gloriusa Virgini Maria, lu quali sia ad electioni et voluntati di lu dictu Monasteriu; et chi lu dictu Monasteriu sia tenutu donari ad ipso previti una salma di terra in loco condecenti, franca di omni cosa, et chi tucti percacchi, tantu di beneficii quantu di elemosina, di confissari et tucti altri cosi, sianu di ipsu previti, et si plui volissi, ipsi populanti sianu tenuti ad suppliri.
6. Item chi lo dictu Monasteriu sia tenutu manteniri la dicta ecclesia di oglu, chira et altri necessarii, chi per lu officiu divino bisogniranno, exceptu chi quandu lu dictu previti fussi Grecu, secundu li dicti populanti sunu, chi ipsi sianu tenuti providiri la ecclesia di libri e di tucti quilli cosi che ad l'ordini loru grecu conveni.
7. Item chi facta dicta casa et vigna, si a lu terminu predicto si per aventura dicti populanti o qualcunu di loro vorra partiri, pocza liberamenti partirisi, et vindiri dicti casi et vigna ad qualsivogla persuna sarrà plachenti ad loru, non periudicando per quisto dricto alcuno li contingissi a la ecclesia di Santo Ioanni per tali vendicioni, la quali non obstanti dicta rasuni di ecclesia sia illesa et sempri si intenda illesa.
8. Item che li dicti populanti siano tenuti respundiri a lu dicto Monastero integramenti la decima e di tucti li cosi chi farrannu, plantiranno, cultivirannu et seminarannu, supra la terra, comu è furmentu et omni semenczi, oglu, vinu et omni altri planti, et zo chi recoglirannu, la quali dechima haianu verativamenti et cun bona cosciencia manifestari et di quilla rispundiri a lu dictu Monasterio, oy ad cui per ipsu terrà carricu, la quali decima di omni cosa sianu tenuti portarila in quillu locu oy veru magasenu, chi a la dicta populationi per lu Monasterio li sarrà ordinatu et consignatu, et chi non poczanu livari cosa alcuna in nixuna parti, né in tuctu né in parti, chi primo si paghirà la raxuni et cunto di dicta decima; et cussì midesmi sianu tenuti pagari decima integra di tucti bestioli minuti, videlicet porchi, pecuri et crapi, comu è solitu, e chi lu dictu frumentu et altri semenczi sianu tucti sine fraude, come si levano di l'ayri e lo vinu comu sagli di lu palmentu, cum condicione chi non si havirà ad perdiri lu dictu vinu, actentu non potiri veniri in Palermu, che volendulu ipso Monasterio vindiri, chi sianu tenuti accaptari omni unu la sua decima, comu varrà a la convichini.
3. Item chi infra lu dictu tempu sianu tenuti ipsa populanti plantari omni masinata di loro salma una a lu mancu per fari una vigna di dechi jornati, et mectirila in testa ben vignata et fructanti, et quilla cultivari et augmentari comi si divi.
4. Item chi si infra lu dictu terminu di anni dui oy veru tri, comu è dicto di sopra, li dicti populanti non edificassiro casi et plantassiro vigni modo et forma come è dicto di supra, siano incursi dicti populanti, per chascuna masinata contravenienti, in pena di unczi dui, la quali pena dictu signuri Gubernaturi la dija destribuiri ad beneficio di lo dicto Casali, meglo visto et considerato per dicto signuri Gubernaturi per la utilitati di li dicti populanti.
5. Item che incontinenti li dicti populanti verrannu intra lu locu e tirrenu, siano tenuti reparari la ecclesia di la gloriusa Virgini Maria, che è in lu dictu locu, di tectu e di omni altra cosa che chi bisognirà, in la quali sianu tenuti ad minus teniri unu previti continue per servicio di quilla et celebrari lu officiu divinu, ad gloria et honuri di lo omnipotenti Deu et di la gloriusa Virgini Maria, lu quali sia ad electioni et voluntati di lu dictu Monasteriu; et chi lu dictu Monasteriu sia tenutu donari ad ipso previti una salma di terra in loco condecenti, franca di omni cosa, et chi tucti percacchi, tantu di beneficii quantu di elemosina, di confissari et tucti altri cosi, sianu di ipsu previti, et si plui volissi, ipsi populanti sianu tenuti ad suppliri.
6. Item chi lo dictu Monasteriu sia tenutu manteniri la dicta ecclesia di oglu, chira et altri necessarii, chi per lu officiu divino bisogniranno, exceptu chi quandu lu dictu previti fussi Grecu, secundu li dicti populanti sunu, chi ipsi sianu tenuti providiri la ecclesia di libri e di tucti quilli cosi che ad l'ordini loru grecu conveni.
7. Item chi facta dicta casa et vigna, si a lu terminu predicto si per aventura dicti populanti o qualcunu di loro vorra partiri, pocza liberamenti partirisi, et vindiri dicti casi et vigna ad qualsivogla persuna sarrà plachenti ad loru, non periudicando per quisto dricto alcuno li contingissi a la ecclesia di Santo Ioanni per tali vendicioni, la quali non obstanti dicta rasuni di ecclesia sia illesa et sempri si intenda illesa.
8. Item che li dicti populanti siano tenuti respundiri a lu dicto Monastero integramenti la decima e di tucti li cosi chi farrannu, plantiranno, cultivirannu et seminarannu, supra la terra, comu è furmentu et omni semenczi, oglu, vinu et omni altri planti, et zo chi recoglirannu, la quali dechima haianu verativamenti et cun bona cosciencia manifestari et di quilla rispundiri a lu dictu Monasterio, oy ad cui per ipsu terrà carricu, la quali decima di omni cosa sianu tenuti portarila in quillu locu oy veru magasenu, chi a la dicta populationi per lu Monasterio li sarrà ordinatu et consignatu, et chi non poczanu livari cosa alcuna in nixuna parti, né in tuctu né in parti, chi primo si paghirà la raxuni et cunto di dicta decima; et cussì midesmi sianu tenuti pagari decima integra di tucti bestioli minuti, videlicet porchi, pecuri et crapi, comu è solitu, e chi lu dictu frumentu et altri semenczi sianu tucti sine fraude, come si levano di l'ayri e lo vinu comu sagli di lu palmentu, cum condicione chi non si havirà ad perdiri lu dictu vinu, actentu non potiri veniri in Palermu, che volendulu ipso Monasterio vindiri, chi sianu tenuti accaptari omni unu la sua decima, comu varrà a la convichini.
9. Item che omni burgisi chi non tegna casa et omni populanti sia tenutu pagari, et paga a lu dicto Monasterio quolibed anno per tuctu lu misi di Augustu tarì uno per casa.
10. Item chi lu dictu Monasterio sia tenuto intra lu dictu terreno donari ad omni uno di li dicti populanti tanti salmati di terra, quantu serrà bisognu, cussì per vigna comu per seminari, in loco condecenti, secundu ad ipsu signuri Gubernaturi et procuraturi serrà ben vistu, per lu quali ultra la dicta decima haianu di pagari inchensu per raxuni di dominiu, comu è solitu pagari a li altri territorii convichini.
11. Item che ipsi populanti in lu dictu terrenu et populacioni non poczanu fari ne hedificari mulini tantu di frumenti, quantu di oglu, baptinderi, nè ancora fari gabellacioni nixuna, ma omni cosa di quistu si riserva per lu dictu Monasterio quilli pocza fari ad sua voluntati. Chi li dicti populanti non pozanu andari ad machinari, nè ad parari drappi fori di lu dictu terrenu, nè a nixuna parti, salvu ad quilli di lu Monasterio, havenduchindi tamen in dicta habitacione et terrenu, chi volendu fari lu dictu Monasteriu molini, bactituri seu paraturi et altri hedificii a lu dictu terrenu, oy veru reparari undi chi volissi con isforzu di agenti per tirare moli, travi et fari conzari li viali e caxi di li dicti molini, ipsi populanti absque solucione sianu tenuti, tantu cum loru persuni, quantu cum loru boy, fari lu dictu sforczu.
12. Item che li dicti populanti poczano paxiri bestiami tantu grossi, quantu menuti, videlicet vachini et jumentini in tuctu quillu terrenu et territoriu chi per lo dictu Monasteriu li serrà concessu, solum lu boscu di li aglandi, et essendu chi aglandi debianu pagari per testa di vaccami et gincuni tarì 1, et per testa di jumenti tarì unu; però lu dicto Monasterio concedi et fa gratia ad omni masinata pocza tiniri in lu dictu pheghu una jumenta di suo proprio uso franca.
13. Item chi li dicti populanti non poczanu taglari di lo dicto boscu et terreno lignami chi sia utili a dictu Monasterio et presertim ruvoli, per usu di focu, salvu chi ligni morti; per altri vero hedificii, et maxime per casi per loru uso, li poczanu taglari cum licencia di lu dictu Monasterio, nec eciam in lu dictu terrenu pozanu cachiari di cachia nixuna, senza licenzia di ipsum Monasteriu.
14. Item chi li dicti populanti dijanu pagari la dechima di loru animali, nixenduli di lu terrenu predictu, et omni altra integra raxuni como si stassiru in lu dictu terrenu.
15. Item chi lu dictu Monasteriu, ultra li dicti populanti et altri Grechi venissiru ad habitari in lu dictu locu et terrenu, pocza ricogliri ad habitari qualsivogla altra genti con quista capitulaciuni ad sue voluntati; et eciam in lu terrenu, sine disconzu de li dicti populanti, poczanu donari terreni per massarii et altri hedificii ad sua voluntati.
16. Item chi volendu ipsi populanti vindiri lu furmentu, chi farrannu in lu dictu terrenu et populacioni, non pozano quillu vindiri a nixunu, exceptu primo requestu lu dictu Monasterio, oy vero cui terra carrico per ipsu Monasterio, et si lu vorrà, preczu per preczu, sia preferutu ad omni unu altru, et ipso Monasterio requestu non lo volissi, tandu et in quillu casu impune ipsi populanti lu poczano vindiri ad loru voluntati.
17. Item si riserva lu dictu Monasterio in la dicta populacioni lu fundacaju, lu quali nullu di li populanti pocza fari nè usari, exceptu cum espressa voluntati di ipsu Monasterio oy so rogituri; et vindendusi lu vinu di li dechimi di ipso Monasterio non li pocza alcunu di li dicti populanti vindiri fin chi non sia spachatu et finitu quillo di ipsu Monasterio.
18. Item lu dictu Monasterio ordinerà et farrà in la dicta habitacioni una gabella chiamata la Baglia, la quali judicherà et vurrà lu debitu et la iusticia, et exercirà la raxuni di la dohana et intrati, et altri raxuni et preheminencii, chi la dicta ecclesia teni in so terrenu et Monasterio, et cussì midesimi li darrà tucti accussì et exerciranno exercicio, zoè di li accusi tarì unu per una, hoc modo videlicet gr. V per accusa, grana dechi per la pligiria et grana V per prixunia, quandu lu accusatu va prixuni, non andandu prixuni, gr. XV; et cussì midesimi in li causi civili haia quisti raxuni, hoc modo chi di omni pena civili, tantu facta innanti li Iudichi di lu chivili quantu innanti lu Capitaniu di la dicta Baglia haia la raxuni di la executioni, comu officiali, oy verum li percacchi di citari, spignari, imbandiri et dari termini et altri raxuni soliti, et quandu exi fori di la dicta populacioni, et petitionem di cui si voglia, per spacio di unu miglu, hagia gr. X di pedagiu, et cussì per tuctu lu terrenu di dicta habitacioni, et meczu miglu gr. V, et per unu quartu oy vero una punta di balestra exirà dicta habitacioni, haia gr. IJ; et cussì eciam haia omni accuse di bestia grossa et minima, hoc modo videlicet per omni bestia grossa haia gr. V, et per unu porcu gr. I, et per una pecura oy crapa et altri simili gr. IJ, la quali Baglia et tucti soi raxuni sianu di lu dictu Monasterio, et ipso haia di ingabellari ad sue elecioni.
19. Item chi lu dictu Monasterio farrà et ordinirà una gabella supra la carni et omni salzumi si vindirà in la dicta habitacioni, hoc modo videlicet chi per una bestia grossa buyna si paghi gr. X, una vitillacza gr. VJ dinari tri, per una vitella gr. V, per unu porco gr.V, per unu crastatu gr. IIJ, per una crapa et pecura gr. I et per unu chaurellu oy agnellu dinari IIJ, per unu barliri di sardi oy tonina gr. V, per una pecza di formaju dinari tri, per unu beccu crastatu gr. IJ per una bucti di vinu di XXX quartari vindendusi ad minutu tar. IJ et gr. X, et per exitura cui la nexirà tar. I.
20. Item che tucti li dominacioni et signoria absolute, civili et criminali, et tuctu lo exerciciu, cussì in la dicta populacioni comu in tuctu lu terrenu, chi ipsi populanti piglirannu, sia lu dictu Monasterio, comu da presenti è, lu quali ad tucta et eletioni di quissu, et pocza creari et revocari quilli officiali chi bisognirannu in la dicta populacioni, et sia tenutu lu dictu Monasterio creari li dicti officiali in principio anni videlicet in lu primu di lu misi di Septembru, videlicet Capitanii et Iudichi di Capitanii, et notaru, tri Iudichi chivili et lu notaru di lu chivili, et tucti altri officiali chi la dicta ecclesia vorrà fari, li quali dijgianu gaudiri et haviri quilli salarii, preheminencii et prerogativi chi simili offciali costumanu di haviri in lu Regnu di Sichilia, et maxime in Val di Maczara; et in tucti causi criminali haia di canuxiri lu Capitaniu et so Iudichi et non altri officiali civili, et eciam li (Iudichi) chivili pozanu canuxiri omni causa chivili ad omni summa chi sia, et lu dictu Capitaneu di li causi criminali di unza una ad pendinu sia sua, di unza una vero supra sia di lu dictu Monasterio per soi maragmi; et eciam chi lu dictu Monasterio, Abati oy procuraturi poczano intendiri oy determinari omni causa di appellacioni, tantu chivili quantu criminali; et quantu lu dictu Monasterio volissi fari Castillanu di la turri et fortalicza di la dicta habitacioni, et in quilla andassi alcuna prixuni, dija haviri lu dictu Castellanu gr. X per unu, tantu dormendochi quantu non, standuchi moltu quantu pocu.
21. Item che li dicti populanti poczanu gaudiri omni privilegiu, libertati, franchicii et immunitati chi lu dictu Monasterio gaudi per li soi privilegii, cum li quali lu dicto Monasterio li havi di fauriri, manuteniri et defendiri, comu robba et beni di lu dicto Monasterio.
22. Item che li dicti sianu tenuti di pagari la terza parti di la opra di la turri, tantu di maragmi comu di lignami et mastria, finu intantu chi sia spachata.
23. Item che li dicti siano tenuti in la festa di Santo Ioanni dari a la dicta ecclesia gallina una per masinata, et porchello oy agnello portati in Palermo a lu dictu Monasterio.
24. Item che li dicti siano tenuti a fari una jornata a la vigna di la Curti per musunata, si per casu chi chiantassi, altrimenti non siano tenuti.
25. Item chi siano tenuti, quandu lu signuri Gubernaturi va a lu Casale per visitari et farche justizia, farchi la dispisa comu e usu e consueto.
26. Item lu signuri Gubernaturi le conchedi quillu tenimentu di terri per usu di seminari et per bestiami, come teniano li tempi passati in li tempi di li altri Gubernaturi.
27. Item in quista parti di lu phegu di li dicti Grechi, chi lu signuri Gubernaturi chi conchedi, che si superchiasse herba a la staxuni, sia di la Ecclesia.
Que omnia et singula in preinsertis capitulis contenta predicti contrahentes nominibus predictis, lecto prius et declarato tenore ipsorum de verbo ad verbum per me notarium supradictum et infrascritpum predictis contrahentibus presentibus et audientibus, illa ratificantes, laudantes et confirmantes promiserunt et solemniter convenerunt ad invicem et vicissim rata, grata et firma habere, tenere, actendere et efficaciter adimplere in omnem eventum et sine aliqua diminutione, in pace, de plano, sine lite, et Curie querimonia ac iudiciorum strepitu, seu figuea iudicii, omni libello, moratoria, regia gratia remotis et expresse renunciatis.
Sub hipoteca et obligacione omnium et singolorum bonorum eorum nominibus predictis et dicti Monasterii mobilium et stabilium, feudalium et burgensaticorum, habitorum et habendorum, presentium et futurorum, cum refectione damnorum, interesse et expensarum litis et extra, super quibus omnibus et singulis dicti contrahentes, nominibus predictis, generaliter, specialter, solemniter et expresse renunciaverunt et renunciant omnibus exceptionibus doli mali, metus cause et in factum subsidiarie condicioni sine cause, privilegio fori et legis si convenerint, rei non sic ut predicitur geste, feriis omnibus et ceteris legibus et iuribus canonicis et civilibus, pragmaticis, privilegiis et consuetudinibus novis et veteribus, scriptis et non scriptis, quibus vel aliquo ex eis contra predicta vel aliquod predictorum iuvare se possent aliquatenus vel tueri. Et si de primissis vel aliquo premissorum questio aliqua oriatur, summarie procedatur in ea iuxta formam novi ritus Magne Regia Curie in bonds dicti Monasterii et in personis et bonis dictorum Grecorum, ac si esset de casibus dicti ritus, licet non sit de casibus, quondam sic processit ex pacto inter eos, solemni stipulatione et iuramento firmato.
Et predicta actendere et non contravenire, sed in pace perpetuo observare predicti contrahentes nominibus predictis ad Santa Dei quatuor Evangelia corporaliter tactis scripturis, in manibus mey notarii infrascripti solemne prestiterunt iuramentum, et dictus dominus procurator in animam dicti Illustris et reverendissimi domini Archiepiscopi principalis.
Unde ad huius rei futuram memoriam et tam dictorum Grecorum populantium, quam omnium quorum interest et intererit, certitudinem et cautelam, factum est exinde presens scriptum publicum per me notarium supradictum, et in presentem formam publicam redactum, nostrum qui supra, Iudicis et Notarii, ac subscriptorum testium subscriptionibus et testimonio roboratum.
Actum Panormi anno, mense, die et indicione premissis. ‑ Testes magnificus Ioannes de Laurentio, presbiter Nicolaus Bille, nobilis Laurentius Sisino, Franciscus de Modica, Ioannes Petrus Formica et Anthonius Lu Virdi.
10. Item chi lu dictu Monasterio sia tenuto intra lu dictu terreno donari ad omni uno di li dicti populanti tanti salmati di terra, quantu serrà bisognu, cussì per vigna comu per seminari, in loco condecenti, secundu ad ipsu signuri Gubernaturi et procuraturi serrà ben vistu, per lu quali ultra la dicta decima haianu di pagari inchensu per raxuni di dominiu, comu è solitu pagari a li altri territorii convichini.
11. Item che ipsi populanti in lu dictu terrenu et populacioni non poczanu fari ne hedificari mulini tantu di frumenti, quantu di oglu, baptinderi, nè ancora fari gabellacioni nixuna, ma omni cosa di quistu si riserva per lu dictu Monasterio quilli pocza fari ad sua voluntati. Chi li dicti populanti non pozanu andari ad machinari, nè ad parari drappi fori di lu dictu terrenu, nè a nixuna parti, salvu ad quilli di lu Monasterio, havenduchindi tamen in dicta habitacione et terrenu, chi volendu fari lu dictu Monasteriu molini, bactituri seu paraturi et altri hedificii a lu dictu terrenu, oy veru reparari undi chi volissi con isforzu di agenti per tirare moli, travi et fari conzari li viali e caxi di li dicti molini, ipsi populanti absque solucione sianu tenuti, tantu cum loru persuni, quantu cum loru boy, fari lu dictu sforczu.
12. Item che li dicti populanti poczano paxiri bestiami tantu grossi, quantu menuti, videlicet vachini et jumentini in tuctu quillu terrenu et territoriu chi per lo dictu Monasteriu li serrà concessu, solum lu boscu di li aglandi, et essendu chi aglandi debianu pagari per testa di vaccami et gincuni tarì 1, et per testa di jumenti tarì unu; però lu dicto Monasterio concedi et fa gratia ad omni masinata pocza tiniri in lu dictu pheghu una jumenta di suo proprio uso franca.
13. Item chi li dicti populanti non poczanu taglari di lo dicto boscu et terreno lignami chi sia utili a dictu Monasterio et presertim ruvoli, per usu di focu, salvu chi ligni morti; per altri vero hedificii, et maxime per casi per loru uso, li poczanu taglari cum licencia di lu dictu Monasterio, nec eciam in lu dictu terrenu pozanu cachiari di cachia nixuna, senza licenzia di ipsum Monasteriu.
14. Item chi li dicti populanti dijanu pagari la dechima di loru animali, nixenduli di lu terrenu predictu, et omni altra integra raxuni como si stassiru in lu dictu terrenu.
15. Item chi lu dictu Monasteriu, ultra li dicti populanti et altri Grechi venissiru ad habitari in lu dictu locu et terrenu, pocza ricogliri ad habitari qualsivogla altra genti con quista capitulaciuni ad sue voluntati; et eciam in lu terrenu, sine disconzu de li dicti populanti, poczanu donari terreni per massarii et altri hedificii ad sua voluntati.
16. Item chi volendu ipsi populanti vindiri lu furmentu, chi farrannu in lu dictu terrenu et populacioni, non pozano quillu vindiri a nixunu, exceptu primo requestu lu dictu Monasterio, oy vero cui terra carrico per ipsu Monasterio, et si lu vorrà, preczu per preczu, sia preferutu ad omni unu altru, et ipso Monasterio requestu non lo volissi, tandu et in quillu casu impune ipsi populanti lu poczano vindiri ad loru voluntati.
17. Item si riserva lu dictu Monasterio in la dicta populacioni lu fundacaju, lu quali nullu di li populanti pocza fari nè usari, exceptu cum espressa voluntati di ipsu Monasterio oy so rogituri; et vindendusi lu vinu di li dechimi di ipso Monasterio non li pocza alcunu di li dicti populanti vindiri fin chi non sia spachatu et finitu quillo di ipsu Monasterio.
18. Item lu dictu Monasterio ordinerà et farrà in la dicta habitacioni una gabella chiamata la Baglia, la quali judicherà et vurrà lu debitu et la iusticia, et exercirà la raxuni di la dohana et intrati, et altri raxuni et preheminencii, chi la dicta ecclesia teni in so terrenu et Monasterio, et cussì midesimi li darrà tucti accussì et exerciranno exercicio, zoè di li accusi tarì unu per una, hoc modo videlicet gr. V per accusa, grana dechi per la pligiria et grana V per prixunia, quandu lu accusatu va prixuni, non andandu prixuni, gr. XV; et cussì midesimi in li causi civili haia quisti raxuni, hoc modo chi di omni pena civili, tantu facta innanti li Iudichi di lu chivili quantu innanti lu Capitaniu di la dicta Baglia haia la raxuni di la executioni, comu officiali, oy verum li percacchi di citari, spignari, imbandiri et dari termini et altri raxuni soliti, et quandu exi fori di la dicta populacioni, et petitionem di cui si voglia, per spacio di unu miglu, hagia gr. X di pedagiu, et cussì per tuctu lu terrenu di dicta habitacioni, et meczu miglu gr. V, et per unu quartu oy vero una punta di balestra exirà dicta habitacioni, haia gr. IJ; et cussì eciam haia omni accuse di bestia grossa et minima, hoc modo videlicet per omni bestia grossa haia gr. V, et per unu porcu gr. I, et per una pecura oy crapa et altri simili gr. IJ, la quali Baglia et tucti soi raxuni sianu di lu dictu Monasterio, et ipso haia di ingabellari ad sue elecioni.
19. Item chi lu dictu Monasterio farrà et ordinirà una gabella supra la carni et omni salzumi si vindirà in la dicta habitacioni, hoc modo videlicet chi per una bestia grossa buyna si paghi gr. X, una vitillacza gr. VJ dinari tri, per una vitella gr. V, per unu porco gr.V, per unu crastatu gr. IIJ, per una crapa et pecura gr. I et per unu chaurellu oy agnellu dinari IIJ, per unu barliri di sardi oy tonina gr. V, per una pecza di formaju dinari tri, per unu beccu crastatu gr. IJ per una bucti di vinu di XXX quartari vindendusi ad minutu tar. IJ et gr. X, et per exitura cui la nexirà tar. I.
20. Item che tucti li dominacioni et signoria absolute, civili et criminali, et tuctu lo exerciciu, cussì in la dicta populacioni comu in tuctu lu terrenu, chi ipsi populanti piglirannu, sia lu dictu Monasterio, comu da presenti è, lu quali ad tucta et eletioni di quissu, et pocza creari et revocari quilli officiali chi bisognirannu in la dicta populacioni, et sia tenutu lu dictu Monasterio creari li dicti officiali in principio anni videlicet in lu primu di lu misi di Septembru, videlicet Capitanii et Iudichi di Capitanii, et notaru, tri Iudichi chivili et lu notaru di lu chivili, et tucti altri officiali chi la dicta ecclesia vorrà fari, li quali dijgianu gaudiri et haviri quilli salarii, preheminencii et prerogativi chi simili offciali costumanu di haviri in lu Regnu di Sichilia, et maxime in Val di Maczara; et in tucti causi criminali haia di canuxiri lu Capitaniu et so Iudichi et non altri officiali civili, et eciam li (Iudichi) chivili pozanu canuxiri omni causa chivili ad omni summa chi sia, et lu dictu Capitaneu di li causi criminali di unza una ad pendinu sia sua, di unza una vero supra sia di lu dictu Monasterio per soi maragmi; et eciam chi lu dictu Monasterio, Abati oy procuraturi poczano intendiri oy determinari omni causa di appellacioni, tantu chivili quantu criminali; et quantu lu dictu Monasterio volissi fari Castillanu di la turri et fortalicza di la dicta habitacioni, et in quilla andassi alcuna prixuni, dija haviri lu dictu Castellanu gr. X per unu, tantu dormendochi quantu non, standuchi moltu quantu pocu.
21. Item che li dicti populanti poczanu gaudiri omni privilegiu, libertati, franchicii et immunitati chi lu dictu Monasterio gaudi per li soi privilegii, cum li quali lu dicto Monasterio li havi di fauriri, manuteniri et defendiri, comu robba et beni di lu dicto Monasterio.
22. Item che li dicti sianu tenuti di pagari la terza parti di la opra di la turri, tantu di maragmi comu di lignami et mastria, finu intantu chi sia spachata.
23. Item che li dicti siano tenuti in la festa di Santo Ioanni dari a la dicta ecclesia gallina una per masinata, et porchello oy agnello portati in Palermo a lu dictu Monasterio.
24. Item che li dicti siano tenuti a fari una jornata a la vigna di la Curti per musunata, si per casu chi chiantassi, altrimenti non siano tenuti.
25. Item chi siano tenuti, quandu lu signuri Gubernaturi va a lu Casale per visitari et farche justizia, farchi la dispisa comu e usu e consueto.
26. Item lu signuri Gubernaturi le conchedi quillu tenimentu di terri per usu di seminari et per bestiami, come teniano li tempi passati in li tempi di li altri Gubernaturi.
27. Item in quista parti di lu phegu di li dicti Grechi, chi lu signuri Gubernaturi chi conchedi, che si superchiasse herba a la staxuni, sia di la Ecclesia.
Que omnia et singula in preinsertis capitulis contenta predicti contrahentes nominibus predictis, lecto prius et declarato tenore ipsorum de verbo ad verbum per me notarium supradictum et infrascritpum predictis contrahentibus presentibus et audientibus, illa ratificantes, laudantes et confirmantes promiserunt et solemniter convenerunt ad invicem et vicissim rata, grata et firma habere, tenere, actendere et efficaciter adimplere in omnem eventum et sine aliqua diminutione, in pace, de plano, sine lite, et Curie querimonia ac iudiciorum strepitu, seu figuea iudicii, omni libello, moratoria, regia gratia remotis et expresse renunciatis.
Sub hipoteca et obligacione omnium et singolorum bonorum eorum nominibus predictis et dicti Monasterii mobilium et stabilium, feudalium et burgensaticorum, habitorum et habendorum, presentium et futurorum, cum refectione damnorum, interesse et expensarum litis et extra, super quibus omnibus et singulis dicti contrahentes, nominibus predictis, generaliter, specialter, solemniter et expresse renunciaverunt et renunciant omnibus exceptionibus doli mali, metus cause et in factum subsidiarie condicioni sine cause, privilegio fori et legis si convenerint, rei non sic ut predicitur geste, feriis omnibus et ceteris legibus et iuribus canonicis et civilibus, pragmaticis, privilegiis et consuetudinibus novis et veteribus, scriptis et non scriptis, quibus vel aliquo ex eis contra predicta vel aliquod predictorum iuvare se possent aliquatenus vel tueri. Et si de primissis vel aliquo premissorum questio aliqua oriatur, summarie procedatur in ea iuxta formam novi ritus Magne Regia Curie in bonds dicti Monasterii et in personis et bonis dictorum Grecorum, ac si esset de casibus dicti ritus, licet non sit de casibus, quondam sic processit ex pacto inter eos, solemni stipulatione et iuramento firmato.
Et predicta actendere et non contravenire, sed in pace perpetuo observare predicti contrahentes nominibus predictis ad Santa Dei quatuor Evangelia corporaliter tactis scripturis, in manibus mey notarii infrascripti solemne prestiterunt iuramentum, et dictus dominus procurator in animam dicti Illustris et reverendissimi domini Archiepiscopi principalis.
Unde ad huius rei futuram memoriam et tam dictorum Grecorum populantium, quam omnium quorum interest et intererit, certitudinem et cautelam, factum est exinde presens scriptum publicum per me notarium supradictum, et in presentem formam publicam redactum, nostrum qui supra, Iudicis et Notarii, ac subscriptorum testium subscriptionibus et testimonio roboratum.
Actum Panormi anno, mense, die et indicione premissis. ‑ Testes magnificus Ioannes de Laurentio, presbiter Nicolaus Bille, nobilis Laurentius Sisino, Franciscus de Modica, Ioannes Petrus Formica et Anthonius Lu Virdi.
Unde ad huius rei futuram memoriam et tam dicte Universitatis Menzi Iuffisi, cuius principaliter interest, comparentibus pro ea honor. Paolo Barcha capitanio, honor. Nicolao Barcha Iurato ipsius terre Menzi Iuffisi, et honor. Luca Cuchia et honor. Petro Cuchia de la dicta terra Menzi Iuffisi Grecis et ibidem ortis, quam etiam omnium et singolorum aliorum, quorum interest, intererit et interesse quomodolibet in futurum poterit, certitudinem et cautelam factum est exinde per me notarium predictum conservatorem, ut supra, presens publicum sumptum et exemplum qui supra Iudicis et Notariorum subscriptionibus, et infrascriptorum testium testimonio roboratum, iudiciaria authoritate qua supra interposita. Actum in urbe felici Panormi anno, mense, die et indicione premissis.
‑ Ego notarius Antoninus Lo Vecchio qui supra Iudex me subscripsi.
‑ Ego notarius Fabius Zafarana Panormita predictum originale contractum sive instrumentum existentem in registro vidi, legi et me subscripsi.
‑ Ego notarius Natalis Alfa civis Panormi predictum originale contractum sive instrumentum existentem in registro vidi, legi et me subscripsi.
‑ Ego notarius Leonardus Cicala Panormi predictum originale contractum sive instrumentum existentem in registro vidi, legi et me subscripsi.
‑ Ego notarius Vincentius Legio Panormi predictum originale contractum sive instrumentum existentem in registro vidi, legi et me subscripsi.
‑ Ego notarius Vincentius Legio Panormi predictum originale contractum sive instrumentum existentem in registro vidi, legi et me subscripsi.
‑ Ego notarius Vincentius Legio Panormi predictum originale contractum sive instrumentum existentem in registro vidi, legi et me subscripsi.
‑ Ego notarius lacobus Corsuto de Panormi predictum originale contractum sive instrumentum existentem in registro vidi, legi et me subscripsi.
‑ Ego notarius lacobus Corsuto de Panormi predictum originale contractum sive instrumentum existentem in registro vidi, legi et me subscripsi.
‑ Ego Nicolaus Castrutius Panormi, qui supra, regia authoritate per totam vallem Mazarie huius Sicilie regni Iudex ordinarius atque notarius publicus, premissis omnibus et singulis, dum sicut premittitur, agerentur et fierent, interfui, una cum prenotatis testibus, eaque rogatus et requisitus scripsi et in hanc publicam et authenticam formam redigi, hic me subscripsi, meoque solito et consueto signo signavi in fide et testimonium omnium et singolorum premissorum.
| < Prec. |
|---|








